- Đồi mồi
Đồi mồi thường xuất hiện ở những người lớn có tuổi và không liên quan đến sự thay đổi nội tiết. Những đốm đồi mồi xuất hiện trên thượng bì da, tùy thuộc vào đặc điểm cơ địa mỗi người mà có màu sắc đậm nhạt, to nhỏ, tròn dẹt khác nhau. Dễ thấy nhất ở các vị trí như cánh tay, bàn tay, đuôi mắt, gò má,…

(Hình ảnh sưu tầm trên website)
Nguyên nhân: Chủ yếu do da tiếp xúc với tia cực tím (UV) từ ánh sáng mặt trời trong nhiều năm hoặc lạm dụng đèn rám nắng và giường tắm nắng ở người da trắng. Ngoài ra, ít tập thể dục, chức năng thận suy yếu cũng dẫn đến đồi mồi trên da.
- Nám
Nám thường xuất hiện ở phụ nữ sau 30 tuổi, chủ yếu ở phụ nữ sau sinh hoặc đến giai đoạn tiền mãn kinh. Ngoài ra nám cũng xuất hiện với những làn da không được bảo vệ kĩ dưới ánh nắng mặt trời, tiếp xúc nhiệt độ cao thường xuyên,.. Có trường hợp nám xuất hiện ở tuổi dậy thì. Nám nằm sâu dưới lớp biểu bì da, đặc biệt thường thấy ở da mặt, kích thước lớn hơn tàn nhang và đồi mồi.
Nám da có hai hình dạng tùy thuộc vào loại nám, bao gồm nám đốm và nám mảng.
- Nám đốm là các nốt sắc tố tròn, đậm màu, nhỏ bằng đầu đinh, mọc tách rời, kích thước từ 1-5mm, thường thấy ở hai bên gò má
- Nám mảng thường thấy ở hai bên gò má, có tính lan. Nhiều trường hợp nám che phủ cả gương mặt
- Nám hỗn hợp là tình trạng xuất hiện cả hai loại nám trên.

(Hình ảnh sưu tầm trên website)
Nguyên nhân:
- Ánh sáng mặt trời: Tia cực tím (UV) từ ánh nắng mặt trời kích hoạt cơ thể sản sinh melanin nhiều hơn. Vì thế nám thường xuất hiện ở những vị trí tiếp xúc với ánh nắng như da mặt, cổ, cánh tay,…
- Nội tiết tố thay đổi: Phụ nữ mang thai, tiền mãn kinh có sự thay đổi lớn về hormone estrogen và progesterone gây ra nám da.
- Tăng sắc tố sau viêm (PIH): là tình trạng tăng melanin ở da phản ứng viêm xảy ra sau các bệnh khác nhau, kích thích ngoại sinh và các thủ thuật da.
- Lạm dụng mỹ phẩm: lựa chọn sai mỹ phẩm kém chất lượng hay sử dụng không đúng cách khiến da mỏng yếu, dễ bắt nắng.
- Thuốc: thuốc chống động kinh, thuốc tránh thai, thuốc kháng sinh, thuốc huyết áp,.. sử dụng hoạt chất khiến da nhạy cảm hơn với ánh sáng mặt trời như retinoids..
- Căng thẳng: Áp lực, stress khiến cơ thể tạo nhiều hormone cortisol gây sạm da, nám da.
- Tàn nhang
Tàn nhang có thể xuất hiện ở mọi độ tuổi, xuất hiện ở lớp da nông trên bề mặt da. Ngoài da mặt, tàn nhang còn có thể xuất hiện ở các vị trí như cổ, tay, ngực…
Tàn nhang có kích thước nhỏ, dạng tròn, nằm riêng lẻ hoặc kết thành mảng, màu vàng, đỏ, nâu, có xu hướng đậm màu hơn khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời nhiều.

(Hình ảnh sưu tầm trên website)
Nguyên nhân: chủ yếu da tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Ngoài ra, yếu tố di truyền và tăng sắc tố da (khiến da nhạy cảm hơn với tia UV) cũng là nguyên nhân gây tàn nhang.
Bên cạnh việc đến gặp bác sĩ tư vấn điều trị, bạn cũng nên chủ động thực hiện một số giải pháp dưới đây để góp phần đẩy lùi nám, tàn nhang, đồi mồi hiệu quả nhất.
- Dùng kem chống nắng
Bảo vệ da khỏi nám tàn nhang ngoài việc che chắn thông thường như nón, áo khoác, khẩu trang.. thì thoa kem chống nắng với chỉ số SPF >50 2 lần mỗi ngày là điều vô cùng cần thiết.
- Bổ sung dưỡng chất
Bên cạnh dùng mỹ phẩm, bạn cũng nên bổ sung vitamin C, chất chống oxy hóa từ cam, chanh, mật ong, sữa chua…
BS. Trần Phạm Huỳnh Trang
